ROLA SYNAPS

Istnienie synaps niewątpliwie zwalnia proces przekazywania informacji w układzie nerwowym, lecz jednocześnie wymusza jednokierunkowe przekazywanie impulsów, pełniąc rolę dławika (wentyla) dla bodźców biegnących w nieprawidłowym kierunku, a więc – jak się wydaje – prócz wygaszania impulsów biegnących w nieprawidłowym kierunku zabezpiecza organizm przed burzą informacyjną. Wyjątki od tej reguły występują w stanach chorobowych, .lak się przypuszcza, podczas ataku padaczki promieniowanie pobudzenia z ogniska padaczkowego może mieć charakter pozasynaptyczny i tą drogą może następować uaktywnienie rozległych obszarów mózgu (Majkowski, 1986, s. 45). Synapsa jest też miejscem, w którym może się ujawnić wpływ daleko położonych struktur organizmu na układ nerwowy. Istnieje bowiem możliwość przedostania się bezpośrednio do synapsy produkowanych poza układem nerwowym substancji chemicznych. Podczas reakcji stresowej tą więc drogą może bezpo średnio oddziaływać pobudzająco na układ nerwowy adrenalina wyrzucona na obwodzie. Dalsza złożoność problemu wynika z podzielenia synaps na dwie zasadnicze grupy: grupę synaps pobudzających komórkę docelową – warunkującą powstanie impulsu bioelektrycznego oraz grupę synaps hamujących powstawanie impulsu bioelektrycznego w komórce docelowej. Rolę mediatorów w synapsach pobudzających spełniają: noradrenalina, serotonina, acetylocholina, dopamina i inne, podczas gdy w synapsach hamujących – glicyna i kwas gamma–aminomasłowy (GABA). Złożoność problemu synaps komplikuje fakt istnienia wśród mediatorów ponad 30 różnych substancji chemicznych; wymienia się tu wazopresynę, oksytocynę, bradykininę, glukakon, enkefaliny itp. Różne transmitery występują w różnych synapsach pojedynczo lub łącznie z innymi; określa się je wtedy mianem kotransmisterów (współwystępując mogą zmieniać wzajemnie swe oddziaływanie na receptory – por. Traczyk, 1989b).

Ważny element w patologii chorób układu nerwowego stanowią schorzenia synaps nerwowych. Wśród nich należy zwrócić uwagę na schorzenia łączące się z upośledzeniem produkcji mediatora (produkowanie zbyt małej jego ilości) i wiązania się mediatora z określonym miejscem receptorowym synapsy na tej komórce (pojawia się tu problem czułości receptora) oraz z unieczynnianiem nadmiernej ilości wyprodukowanego mediatora. Na każdym z tych etapów mogą wystąpić zaburzenia, będące podstawą różnorakich schorzeń układu nerwowego.

Dzięki znajomości mediatorów, receptorów oraz enzymów rozkładających mediatory opracowano grupę leków, które mogą w różny sposób wpływać na synapsy. Leki te mogą aktywować je – na drodze zapobiegania rozkładaniu się mediatora i aktywowania receptorów błon postsynaptycznych albo hamować je – blokując możność związania się mediatora z błoną postsynaptyczną lub aktywując receptor presynaptyczny. Wreszcie leki mogą wpływać zarówno na synapsy aktywujące, jak i hamujące. Na tych spostrzeżeniach oparte jest stosowanie niektórych leków przeciwpsychotycznych, przeciwdepresyjnych, przeciwpadaczkowych itp.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s